Συνήγορος του Πολίτη: Φύλο και Εργασιακές σχέσεις 2011

Από τον Συνήγορο του Πολίτη δόθηκε στη δημοσιότητα η ειδική έκθεση 2011 «Φύλο και Εργασιακές Σχέσεις». Η έκθεση περιέχει εξαιρετικά διαφωτιστικά στοιχεία σχετικά με τις εργασιακές διακρίσεις λόγω φύλου, τεκμηριώνοντας με τα στοιχεία του Συνηγόρου, αυτό που όλοι αντιλαμβανόμαστε στην καθημερινότητα. Ας σημειωθεί, ότι τα στοιχεία αυτά αφορούν μόνον τις υποθέσεις, που «έφτασαν»  στην υπηρεσία.

Το γενικό μέρος της έκθεσης είναι αυτό:

Διακρίσεις λόγω φύλου στην εργασία μετά την οικονομική ύφεση: Τάσεις και ρόλος του συνηγόρου.

Η ελληνική αγορά εργασίας έχει εισέλθει προ πολλού σε ένα ιδιότυπο καθεστώς laisser faire λειτουργίας, που, παραδόξως, ενδημεί μέσα σε έναν άκαμπτο νομικό προστατευτισμό, παράγοντας βαθιές εργασιακές ανισότητες. Σε αρκετούς κλάδους εργασίας και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η αδήλωτη εργασία και διάφορες ελαστικές μορφές απασχόλησης εκτός εργατικής νομοθεσίας  ήταν ευρέως διαδεδομένες ήδη πολύ πριν από την οικονομική ύφεση.  Ωστόσο, τα νομοθετικά μέτρα που ελήφθησαν για την δημοσιονομική προσαρμογή της χώρας στις απαιτήσεις των Μνημονίων, συνέβαλαν, μεταξύ άλλων, στη μαζική απώλεια θέσεων εργασίας σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα και σε μια άνευ προηγουμένου ασύντακτη απορρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας.

Η ανεργία σημείωσε ραγδαία αύξηση, ενώ αλματώδης υπήρξε και η αύξηση του ποσοστού των συμβάσεων πλήρους απασχόλησης, που μετατράπηκαν σε συμβάσεις μερικής και εκ περιτροπής εργασίας με σημαντική μείωση του χρόνου εργασίας (σε 4 ώρες την ημέρα ή σε 1, 2, 3 ή 4 ημέρες την εβδομάδα). Σύμφωνα με στοιχεία της Επιθεώρησης Εργασίας το ποσοστό μετατροπής συμβάσεων πλήρους απασχόλησης αυξήθηκε στη διάρκεια του 2011, σε σχέση με το 2010, κατά 73,25% όσον αφορά τη μερική απασχόληση, 193,06% για την εκ περιτροπής απασχόληση κατόπιν συμφωνίας με τους εργαζομένους και 631,80% για την εκ περιτροπής απασχόληση με μονομερή απόφαση του εργοδότη. Επιβεβαιώνεται επομένως η υπόθεση, ότι εξ αιτίας ή επ αφορμή της κρίσης οι επιχειρήσεις αντικατέστησαν μεγάλο αριθμό μόνιμων σχέσεων εργασίας με άλλους τύπους επισφαλούς απασχόλησης. Ειδικά στην Ελλάδα, ένα μακροχρόνιο αποτέλεσμα της κρίσης, προεξοφλείται ότι θα είναι η μόνιμη αντικατάσταση των σταθερών σχέσεων εργασίας με ευέλικτες μορφές απασχόλησης, που συνοδεύονται από μειωμένο ωράριο και αντίστοιχα μειωμένες αμοιβές.

Το ποσοστό των γυναικών, που καταλαμβάνουν τέτοιες θέσεις, είτε ως νεοεισερχόμενες στην αγορά εργασίας είτε ως ήδη εργαζόμενες, είναι αυξημένο, γι’ αυτό είναι πλέον ορατές, περισσότερο από ποτέ, οι διακρίσεις σε βάρος τους, που καταγράφει ο Συνήγορος.

Το 2011 οι καταγγελίες για διακρίσεις σε βάρος των εργαζόμενων γυναικών στον ιδιωτικό τομέα παρουσίασαν σημαντική αύξηση (53% από 37% το 2010) στο σύνολο των υποθέσεων αυτής της κατηγορίας, που φέτος ανήλθαν σε 300 περίπου. Αυτό επιβεβαιώνει την ανησυχία, ότι οι γυναίκες εκτίθενται πιο απροκάλυπτα απ’ ό,τι στο παρελθόν σε μη αξιοπρεπείς συνθήκες απασχόλησης, ιδίως κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης και κατά την επιστροφή τους από αδεια μητρότητας, ενώ πιέζονται να δεχτούν ευέλικτες σχέσεις εργασίας, που δεν τους εξασφαλίζουν τα προς το ζην και δεν τους επιτρέπουν να ανταπεξέλθουν στις οικογενειακές τους υποχρεώσεις.

Ο Συνήγορος διαθέτει ένα σημαντικό εργαλείο, τον έλεγχο της εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ για την προώθηση της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, που είναι δίκαιο υπερεθνικό. Στη σημερινή συγκυρία το εργαλείο αυτό, δηλαδή η επίκληση μιας κοινοτικής νομιμότητας που επιβάλλει να προστατεύεται ο εργαζόμενος βάσει του φύλου του και ανεξάρτητα από τη μορφή απασχόλησής του, αποκτά αυξημένη βαρύτητα στο μέτρο που όλα τα υπόλοιπα δικαιώματα, τα οποία συνδέονταν με την προστασία είτε της φύσης της σχέσης εργασίας είτε της θέσης εργασίας καταλύονται. Κατά τον ίδιο τρόπο υποχωρεί η προστασία των συλλογικών συμβάσεων εργασίας έναντι των ατομικών συμφωνιών, γεγονός που αναδεικνύει την αναγκαιότητα της εξώδικης διαμεσολάβησης ως εναλλακτικής λύσης σε μία οικονομικά απρόσιτη και υπερβολικά χρονοβόρα δικαστική προστασία.

Στο νέο αυτό περιβάλλον ο Συνήγορος καλείται να δικαιώσει τα θετικά αποτελέσματα της σύντομης (από τον Μάιο του 2008) αλλά σταθερής και δυναμικής παρουσίας του ως εξωδικαστικός μηχανισμός διαμεσολάβησης μεταξύ ιδιωτών για θέματα διακρίσεων λόγω φύλου στην εργασία. Έχοντας ήδη αναπτύξει καινοτόμες μεθόδους διαμεσολάβησης, κατέκτησε την εμπιστοσύνη των εργαζομένων, όπως καταδεικνύει η σταθερή αύξηση των σχετικών υποθέσεων σε ετήσια βάση.

Η ουσιαστική τήρηση της νομοθεσίας για την ισότητα των φύλων και η μη καταστρατήγησ των δικαιωμάτων που συνδέονται με αυτή λειτουργούν ως ανάχωμα στην εντεινόμενη απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, συντείνοντας στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.

Και αυτή παραμένει εν τέλει η σημαντικότερη πρόκληση και συνάμα παρακαταθήκη για τον Συνήγορο στις δύσκολες μέρες που ανατέλλουν.

Το σύνολο της έκθεσης εδώ.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s