Το πολυνομοσχέδιο για την δίκαιη δίκη και την αντιμετώπιση φαινομένων αρνησιδικίας

 Από το Υπουργείο Δικαιοσύνης εστάλη  στον Πρόεδρο της Ολομέλειας το κείμενο του σχεδίου νόμου «Για την δίκαιη δίκη και την αντιμετώπιση φαινομένων αρνησιδικίας», μαζί την αιτιολογική έκθεσή του. Το κείμενο του νομοσχεδίου εδώ  και η το συνόλο της αιτιολογικής έκθεσης εδώ.

Λόγω του ιδιαιτέρου ενδιαφέροντός του, παραθέτουμε το Γενικό Μέρος της αιτιολογικής έκθεσης του πολυνομοσχεδίου, αφού μ’ αυτό εκφράζεται η φιλοσοφία των αλλαγών:

«Το Σύνταγμα προβλέπει το δικαίωμα κάθε πολίτη ακρόασής του ενώπιον του αρμόδιου Δικαστηρίου. Ο κάθε πολίτης έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια. Και μπορεί να αναπτύξει σε αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή τα συμφέροντά του. Το δικαίωμα αυτό ισχύει και για κάθε διοικητική ενέργεια ή μέτρο που λαμβάνεται σε βάρος των δικαιωμάτων ή των συμφερόντων του. Έχει γίνει δεκτό ότι η δικαστική προστασία τότε μόνο εκπληρώνει το σκοπό της Συνταγματικής εγγύησης όταν είναι πλήρης, αποτελεσματική και απονέμεται σύντομα.

Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε ανθρώπου σε μια δίκαιη και έντιμη δίκη που διεξάγεται δημόσια και μέσα σε λογική προθεσμία. Εξάλλου στο Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπεται ότι κάθε πρόσωπο του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες, έχει δικαίωμα πραγματικής και αποτελεσματικής προσφυγής του στα δικαστήρια που δικάζουν δημόσια και μέσα σε εύλογη προθεσμία.

Δυστυχώς, η σημερινή πραγματικότητα στην Ελλάδα δεν ανταποκρίνεται στις επιταγές του έλληνα συνταγματικού νομοθέτη ούτε στις προσδοκίες του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού. Δεν υπάρχει πιο τρανή απόδειξη από τα ακόλουθα στατιστικά στοιχεία:

Από το 1997 μέχρι σήμερα, η Χώρα μας έχει καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε 360 υποθέσεις για υπερβολικές καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης. Από όλα τα Δικαστήρια, πολιτικά, ποινικά και διοικητικά.

•Υπάρχει υπόθεση για την οποία καταδικάστηκε η Χώρα μας γιατί καθυστέρησε η έκδοση απόφασης 27 ολόκληρα χρόνια.

• Καταδικαστήκαμε σχετικά και έχουμε καταβάλει μέχρι σήμερα 8.420.822,00 ευρώ για χρηματικές αποζημιώσεις και ηθική ικανοποίηση με αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Η Ελλάδα κατέχει το θλιβερές προνόμιο να είναι τέταρτη κατά σειρά μεταξύ των 47 Κρατών Μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης που συστηματικά και κατεπανάληψη παραβιάζει τον εύλογο χρόνο στην απονομή της Δικαιοσύνης.

Πρέπει να το ομολογήσουμε. Δυστυχώς η Δικαιοσύνη βουλιάζει. Έχει λαμπρούς νομικούς. Διακρίνονται στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Έχει έμπειρους δικαστές. Ικανούς δικηγόρους. Επιμελείς γραμματείς. Η ουσιαστική δικαστική προστασία όμως χάνεται μέσα σε υπέρμετρα χρονοβόρες διαδικαστικές διελκυστίνδες. Τελικά στη χώρα μας έχουμε Αρνησιδικία. Που επιδεινώνεται. Και συμβάλλει αποφασιστικά στην επικράτηση πολύμορφης ανομίας. Σε όλους τους χώρους της δημόσιας ζωής και της κοινωνίας. Δεν μπορεί να υπάρξει επιείκεια και ανοχή σε αυτό το φαινόμενο. Γιατί δεν διαβρώνει μόνο τον κοινωνικό ιστό. Δεν υπονομεύει μόνο τους δημοκρατικούς θεσμούς. Αποτελεί και τροχοπέδη στην οικονομική ζωή και την ανάπτυξη.

Μετά από ουσιαστικό διάλογο που είχε η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου με τις ηγεσίες των Ανωτάτων Δικαστηρίων της Χώρας, με τις ενώσεις των Δικαστών, με τους Δικηγορικούς Συλλόγους και με τη συνεργασία έμπειρων νομικών, έχει καταλήξει στην προώθηση εκατό (100) και πλέον τολμηρών μέτρων, με τα οποία φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει την Αρνησιδικία. Στο παρελθόν έχουν προηγηθεί αξιόλογες νομοθετικές πρωτοβουλίες που είχαν τον ίδιο στόχο. Δεν κατάφεραν όμως να περιορίσουν το φαινόμενο αυτό το οποίο παρά τη φιλοτιμία όλων των παραγόντων της Δικαιοσύνης. Οι νέες ρυθμίσεις έχουν τους ακόλουθους άξονες:

Αξιοποιείται όλη η πείρα του παρελθόντος. Σε πολλές περιπτώσεις, γενναίες ρυθμίσεις του παρελθόντος επεκτείνονται ή συμπληρώνονται.

Όλα τα δικαιώματα και συμφέροντα των πολιτών αυτής της χώρας, αλλά και των κατοίκων της, που έχουν ανάγκη δικαστικής προστασίας, εκδικάζονται μέσα σε εύλογη και σύντομη προθεσμία.

Δικονομικοί τύποι που δεν συνεισφέρουν στην αλήθεια και στην αποτελεσματική δικαστική προστασία, παραμερίζονται ή αντικαθιστώνται με γνήσιες δικονομικές εγγυήσεις που εξυπηρετούν αποκλειστικά το αληθινό συμφέρον του πολίτη.

Γίνεται καθαρή και αποτελεσματική η προστασία για τις στρατηγικές επενδύσεις.

Θεμελιώνεται και ενθαρρύνεται ο θεσμός της δικαστικής διαμεσολάβησης ως ένας αποτελεσματικός μηχανισμός μη δημιουργίας περιττής δικαστικής διαμάχης. Με το νέο αυτό θεσμό, η Δικαιοσύνη συμβάλλει αποφασιστικά στην ειρηνική επίλυση των διαφορών.

Προωθείται η ολοκλήρωση της απονομής της Δικαιοσύνης σε πρώτο βαθμό, μέσα από Μονομελείς συνθέσεις. Παράλληλα, για την απόκτηση της αναγκαίας πείρας, προβλέπεται ότι οι νέοι Δικαστές τα δύο πρώτα έτη θα υπηρετούν στα μεγάλα Πρωτοδικεία Αθήνας, Θεσσαλονίκης, Πειραιά και μετά θα μετατίθενται σε περιφερειακά δικαστήρια.

Τομή είναι η καθιέρωση Μονομελών Εφετείων για την εκδίκαση σε πρώτο βαθμό συγκεκριμένης κατηγορίας κακουργήματα, όπως παραβάσεις του νόμου περί ναρκωτικών, κλοπές, ληστείες κλπ. Οι υποθέσεις αυτές δεν έχουν αποδεικτικές δυσκολίες, ούτε πολύπλοκα νομικά ζητήματα. Και είναι προς το συμφέρον και της κοινωνίας αλλά και των ίδιων των εμπλεκομένων προσώπων, η όσο το δυνατόν πιο σύντομη εκδίκαση των υποθέσεων αυτών. Άλλωστε αυτό αποτελεί πρόταση της Επιτροπής Αναθεώρησης του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Σε κάθε περίπτωση, οι συγκεκριμένες αυτές υποθέσεις θα εκδικάζονται σε δεύτερο βαθμό από Τριμελή σύνθεση.

Περιορίζονται σημαντικά οι λόγοι, τα αίτια και οι αφορμές αναβολής σε όλα τα Δικαστήρια.

Αξιοποιείται κάθε τεχνολογική καινοτομία. Προβλέπεται η ηλεκτρονική κατάθεση και επίδοση των δικογράφων. Όταν υπογράφονται από δικηγόρο πρέπει να αναφέρεται και η ηλεκτρονική του διεύθυνση. Σε αυτήν θα γίνονται και πολλές από τις επιδόσεις που σήμερα κοστίζουν χρόνο, χρήμα και ανθρωποώρες.

Μεταφέρεται ένας μεγάλος όγκος υποθέσεων στα Ειρηνοδικεία. Ο θεσμός των Ειρηνοδικών ενισχύεται με ένα σημαντικό αριθμό νέων Δικαστών.

Απλοποιείται η διαδικασία της Αναγκαστικής Εκτέλεσης. Μέχρι σήμερα η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης χρησιμοποιείται συχνά ως μηχανισμός τελικής ματαίωσης της δικαστικής απόφασης που έκρινε την υπόθεση στην ουσία.

Η διαδικασία των Ασφαλιστικών μέτρων αποκτά την αληθινή φύση και χαρακτήρα της. Η προσωρινή διαταγή θα συζητείται μετά από προηγούμενη κλήση του αντιδίκου. Και σε περίπτωση που γίνεται δεκτή, η συζήτηση των ασφαλιστικών μέτρων προσδιορίζεται μέσα σε τριάντα (30) ημέρες. Η απόφαση στα ασφαλιστικά μέτρα δημοσιεύεται αμέσως μετά την περάτωση της ακροαματικής διαδικασίας. Και το αργότερο σε σαράντα οκτώ (48) ώρες μετά τη συζήτηση. Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις ο Δικαστής μπορεί και οφείλει να ορίσει συγκεκριμένη ημέρα για την έκδοση και δημοσίευση της απόφασης.

Διασφαλίζεται ο σύντομος προσδιορισμός των εργατικών διαφορών καθώς και των αγωγών για διατροφές, επιμέλεια, επικοινωνία κλπ. και η σύντομη έκδοση των σχετικών αποφάσεων σε χρόνο και τόπο που θα ορίζει ο Δικαστής.

Ο γάμος προστατεύεται ως θεσμός, η δικαιοπολιτική του όμως βάση είναι η θέληση των συζύγων για συμβίωση και συνυπευθυνότητα. Επομένως, η συναινετική του λύση μπορεί να επιτευχθεί με κοινή δήλωση και συμφωνία των συζύγων προς το αρμόδιο ληξιαρχείο, αφού προηγουμένως ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου βεβαιώσει τις υπογραφές των διαδίκων και των πληρεξουσίων δικηγόρων τους.

Αντιμετωπίζεται δικαιοκρατικά ο τεράστιος όγκος μηνύσεων και εγκλήσεων. Ενδεικτικά:

       * Καταργείται η υποχρεωτικότητα της προκαταρκτικής εξέτασης στα Πλημμελήματα.

      * Οι ανώνυμες καταγγελίες τίθενται στο Αρχείο, εκτός εξαιρέσεων.

     * Κατά την υποβολή της μήνυσης, ο εγκαλών υποβάλλει και τα διαθέσιμα σε αυτόν αποδεικτικά στοιχεία. Οι προτεινόμενοι από αυτόν μάρτυρες παραδίδουν με την κατάθεση της μήνυσης, ένορκες βεβαιώσεις.

      * Απλοποιείται και ενισχύεται ο έλεγχος της βασιμότητας των μηνύσεων και εγκλήσεων από τους Εισαγγελείς.

• Αντιμετωπίζεται με πλήρη σεβασμό της νομιμότητας και των δικαιωμάτων του κατηγορούμενου, ο θεσμός της προσωρινής κράτησης.

Επεκτείνεται η δυνατότητα ορισμού ειδικών επιστημόνων για την υποβοήθηση του έργου της Ανάκρισης, ειδικώς στη δίωξη του οικονομικού εγκλήματος.

Αντιμετωπίζεται το γνωστό φαινόμενο της «εξαφάνισης» κατηγορουμένων, αμέσως μετά την απολογία τους, σε περίπτωση διαφωνίας Ανακριτή και Εισαγγελέα. Η διαφωνία εισάγεται, την ίδια μέρα, στο Αυτόφωρο Τριμελές Πλημμελειοδικείο που δικάζει σε Συμβούλιο.

Αυξάνονται τα κατώτατα όρια της παράνομης βλάβης και του παράνομου οφέλους στα οικονομικά εγκλήματα, η υπέρβαση των οποίων μετατρέπει τις υποθέσεις σε κακουργήματα. Οι εκκρεμείς υποθέσεις δεν θίγονται.

Αναμορφώνεται ο θεσμός της εξαίρεσης των Δικαστών. Είναι πειθαρχικά ελεγκτέος ο Δικαστής που δηλώνει αποχή η εξαίρεση από φυγοπονία ή έλλειψη σθένους. Παράλληλα αντιμετωπίζεται δραστικά το όχι σπάνιο φαινόμενο υποβολής αλλεπάλληλων στρεψόδικων αιτήσεων εξαίρεσης.

Συμπληρώνεται και ενισχύεται ο θεσμός της πιλοτικής Δίκης στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Οι υποθέσεις που επιλύονται με αποφάσεις του Σ.τ.Ε. και εκκρεμούν ενώπιον των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, εκδικάζονται από τα τελευταία σε Συμβούλιο.

Εισάγεται ο θεσμός της ενιαίας ενδικοφανούς προσφυγής. Προτείνεται η δημιουργία Σώματος Μελών Επιτροπών Επίλυσης Διοικητικών Αμφισβητήσεων από αποφοίτους κατά τα 2/3 από τη Σχολή Δημόσιας Διοίκησης.

•Αντιμετωπίζεται δραστικά το φαινόμενο άρνησης της Δημόσιας Διοίκησης να αποστείλει το φάκελο ή τις απόψεις στο ΣτΕ και τα Διοικητικά Δικαστήρια. Η άρνηση μπορεί να θεωρηθεί ότι οδηγεί σε ομολογία του Δημοσίου.

Θεσπίζεται το δικαίωμα αποζημίωσης των διαδίκων λόγω υπέρβασης της εύλογης διάρκειας της δίκης στις διοικητικές διαφορές.

Η δικαστική δαπάνη τριπλασιάζεται σε περίπτωση που ο ηττημένος διάδικος συνέβαλε με τη δικονομική του συμπεριφορά στην καθυστέρηση εκδίκασης της υπόθεσης στις ίδιες διαφορές.

Εισάγεται η πιλοτική δίκη και στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

• Τα ποινικά και πολιτικά δικαστήρια συνεδριάζουν δύο (2) ώρες επιπλέον. Θα υπάρξουν νέες ρυθμίσεις για αμοιβές και κίνητρα για τους γραμματείς της έδρας και των υποστηρικτικών υπηρεσιών των δικαστηρίων».

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, Υπουργείο Δικαιοσύνης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s